Większość ludzi zna Portugalię poprzez historię jej wypraw oraz wzmacniane wina typu porto. Tylko pracujący w sektorze produkcyjnym są świadomi coraz to wyższej reputacji firm portugalskich, produkujących oprzyrządowanie pras dla najbardziej znanych firm samochodowych na świecie. Dobrym przykładem takiej firmy jest PJ Ferramentas Lda (PJF) z Aveiro.

    Podobnie jak wiele firm produkujących oprzyrządowanie, PJF zróżnicowała swój program produkcyjny na inne sektory i stworzyła potężną bazę wiedzy technicznej, co zapewnia jej przewagę technologiczną nad rywalami z Dalekiego Wschodu, gdzie w ciągu ostatnich lat przeniesiono bardzo wiele europejskich zakładów produkcji form.

    Od roku 1995 oprzyrządowanie i tłoczniki pras wielotaktowych stanowiły rdzeń działalności PJF. Oprzyrządowanie, jakie produkuje firma, jest złożone, lecz wymaga minimalnej interwencji pomiędzy podaniem materiału i wykończonym elementem. Doświadczenie firmy przyciąga coraz więcej tak ważnych klientów z branży samochodowej, jak Gestamp, Faurécia, John Deere, Bombardier, Bosch i ostatnio TRW.

    „Odnieśliśmy duży sukces w ostatnich latach”, wyjaśnia dyrektor firmy Pedro Santos. „Jesteśmy teraz dobrze znani na europejskim rynku samochodowym i naszym celem jest uzyskanie pozycji „punktu odniesienia” dla projektowania i wytwarzania narzędzi do formowania metalowych części z blach”.

    Fundamentem przewagi firmy PJF jest głębokie zrozumienie procesu tworzenia tłocznika. Santos twierdzi, że ostatnia podróż do Chin w celu dokonania oceny konkurencji, ujawniła, że ich dalekowschodni rywale nie osiągnęli jeszcze tego samego poziomu know-how. „Jest to spowodowane głównie złożonością procesu”, twierdzi.

    Po otrzymaniu rysunku elementu od klienta PJF opracowuje „układ wstęgowy (strip layout)” przy użyciu oprogramowania CAD. Jest on przedstawiany klientowi do zatwierdzenia przed podjęciem dalszych dyskusji prowadzących do opracowania szczegółowych rysunków 3D CAD. Następnie są one ponownie przedstawiane do zatwierdzenia, zanim zostanie zakończony proces projektowania i zanim zostaną zamówione surowce. Obróbka skrawaniem, utwardzanie oraz montaż poprzedzają testowanie oprzyrządowania na własnej prasie PJF. Pierwsze wytłoczone elementy pozwalają firmie skupić się na optymalizowaniu wielkości  tolerancji, tak aby można było przedstawić klientowi raport wymiarowy, spełniający jego wymagania. Kiedy raport zostanie zaakceptowany, PJF musi wykazać zdolność uzyskania takich samych charakterystyk przy użyciu prasy klienta. PJF otrzymuje zapłatę dopiero wtedy, gdy ta końcowa faza zostanie pomyślnie rozstrzygnięta. Kiedy instalacja klienta znajduje się w Europie, firmom zagranicznym trudno jest zapewnić obsługę i zaangażowanie na takim samym poziomie.

    „Chiny posiadają możliwości wytwarzania prostych narzędzi, ale nie narzędzi przeznaczonych do tak złożonych operacji, jak głębokie tłoczenie”, mówi P. Santos. „Oczywiście z upływem czasu będą następować zmiany, ale do tamtej pory mamy nadzieję podjąć kroki, które zapewnią nam utrzymanie konkurencyjności”.

    Technologia stanowi ważny i często czynnik różnicujący, gdy chodzi o osłabienie znaczenia przewagi kosztu robocizny, jaką posiadają konkurenci działający w ramach ekonomii niskich płac. Kilka lat temu PJF rozpoczęła realizację projektu odnowy jej starzejącego się parku maszynowego. Po obejrzeniu obrabiarek CNC firmy Haas na wystawie oraz po spotkaniu z portugalskim dystrybutorem, firma zakupiła i zainstalowała tokarkę narzędziową Haas TL-1 ze sterowaniem CNC/ręcznym. Wkrótce potem pojawiła się frezarka narzędziowa TM-1, pionowe centrum obróbkowe VF-7B i, ostatnio, pionowe centrum obróbkowe VM-2.

    „Obrabiarki firmy Haas charakteryzują się bardzo konkurencyjną relacją ceny do możliwości”, mówi P. Santos. „Wszystkie nasze maszyny Haas sprawdzają się bardzo dobrze i kiedy rozważamy nowe inwestycje w dziedzinie obrabiarek, teraz zawsze myślimy o firmie Haas”.

    Firma wykorzystuje obrabiarki Haas do wytwarzania części ze stali narzędziowych. Stosowane zamocowania to głównie systemy zaciskowe i płyty magnetyczne, mocujące zwykle wiele przedmiotów, które często są pozostawiane do obróbki bez nadzoru przez noc lub przez weekend. Uzyskiwane korzyści w postaci czasów cykli są jednak trudne do oszacowania, jak wyjaśnia P. Santos.

    „Zmienia się to w zależności od przedmiotu obrabianego”, mówi. „Nie wykonujemy obróbki dwóch podobnych przedmiotów. Każdy posiada odrębną definicję i dlatego nie mierzymy czasów cykli. Zamiast tego porównujemy szacunkowy czas wytwarzania z czasem uzyskiwanym w rzeczywistości, a także czas zużywany przez różne obrabiarki. Efektywność maszyn Haas mierzona tymi kategoriami jest doskonała”.

    Wszystkie obrabiarki Haas są programowane przez operatorów warsztatowych PJF. Firma nie posiada działu CAD/CAM. Jest to skutkiem podjętej kilka lat temu decyzji o optymalizowaniu zasobów i szkoleniu operatorów w zakresie najnowszych technik programowania. Firma PJF posiada obecnie pięciu operatorów przeszkolonych do obsługi obrabiarek Haas, przy czym latem 2008 roku dwóch następnych będzie w pełni przeszkolonych i przygotowanych do pracy.

    Obrabiarki Haas są w pełni wykorzystywane wkrótce po zainstalowaniu. Stali klienci zamawiają zwykle 6-8 kompletów oprzyrządowania w celu zaspokojenia potrzeb określonego projektu, natomiast PJF opracowuje rocznie do 12 kompletów oprzyrządowania wielotaktowego dla każdego klienta. Firma wytwarza oprzyrządowanie wielotaktowe o długościach do 3 m, a także podejmuje programy bieżących remontów oraz modyfikacji oprzyrządowania.

    Ponadto firma PJF aktywnie śledzi możliwości wytwarzania oprzyrządowania przenośnikowego, które wykorzystuje roboty do przenoszenia dużych wytwarzanych części, takich jak elementy podwozi samochodowych pomiędzy różnymi operacjami prasowania.

    Wszystkie te działania wymagają wysokiego poziomu jakości obrabianych części, które tworzą oprzyrządowanie PJF.

    „Nasza firma dba o jakość”, mówi P. Santos. „W PJF jakość nigdy nie była dziełem przypadku. Zawsze jest wynikiem inteligentnego działania. Posiadamy certyfikat ISO 9001:2000 i byliśmy pierwszą firmą w Portugalii, która uzyskała to świadectwo w dziedzinie projektowania i wytwarzania oprzyrządowania do tłoczenia i wycinania”.

    Tolerancje liniowe przedmiotów obrabianych w PJF utrzymują się na poziomie 0,05 mm, z wartością 0,02 mm wymaganą zwykle w przypadku pozycjonowania. Czynnikiem o krytycznym znaczeniu jest również wykończenie powierzchni.

    „W przypadku niektórych części, takich jak stemple i tłoczniki, wykończenie powierzchni jest bardzo ważnym parametrem”, potwierdza pan Santos. „Zupełnie podobnie jak w procesach wtryskiwania tworzyw sztucznych, potrzebne jest bardzo gładkie wykończenie powierzchni, aby uniknąć zjawisk tarcia w procesach formowania blach. Polerowanie nie stanowi obecnie części naszego procesu produkcyjnego: przedmioty obrabiane schodzą z obrabiarek Haas w stanie odpowiedniego wykończenia powierzchni”.

    Jakość jest tylko jednym z czynników różnicujących i firma PJF ma nadzieję, że pomoże ona utrzymać się i wyprzedzić konkurencję w branży, dla której z pewnością nadszedł okres zmian.

    „Zmiana stanowi nowy paradygmat dla mojej generacji”, mówi P. Santos, syn założyciela firmy. „Nie przetrwamy, jeśli nie będziemy ewoluować, więc stale stawiamy sobie nowe wyzwania”.